605 (4)50 jaar geleden kon je in Nederland 2 personenauto’s kopen met een dieselmotor. De Mercedes 200D en de Peugeot 404 Diesel. Zowel de Mercedes als de Peugeot beschikten over een “vermogen” van rond de 50 pk uit een 2 liter 4 cilinder. De Mercedes beschikte over een in eigen huis ontwikkelde motor, zelfs al voorzien van een bovenliggende nokkenas, en Peugeot gebruikte een motor van het Franse merk Indenor.

605 (1)Zo’n diesel, dat was een heel avontuur. Niet alleen omdat het een trage auto was die ook nog eens herrie maakte, maar zelfs het aan de gang krijgen van die motor was een dingetje… contact aan, starthendel naar “gloeien” draaien, een minuut (of meer!) gloeien, de starthendel uittrekken en dan ging de starmotor rond en sloeg de diesel met veel genagel en gerammel aan. Of je een bak met knikkers aan het schudden was.. Gegarandeerd dat ome Sjon die naast je woonde rechtop in z’n nest zat en als die dieselmotor van je wat sleets raakte kon het best zijn dat er na het starten een geluidswagen door de straat moest die gilde dat ramen en deuren gesloten moesten worden… yeah, those were the days.

605 (3)Zo’n diesel reed dan wel voor geen ene meter, zuinig was het wel, met name als er rustig mee gereden werd of de snelweg vermeden kon worden. Zo was de diesel een ideale taxi. Taxichauffeurs die in de jaren ‘60 met een 200D uit de Heckflosse-serie hun brood verdienden haalden soms zomaar 1 op 18 met hun Benz. Behalve de genoemde ome Cor van de Blokband Taxi waren er ook vertegenwoordigers die met een diesel personenauto in het land hun handel aan de man (of vrouw) probeerden te brengen. Voor hen waren de betrouwbaarheid en lagere brandstof- en onderhoudskosten vaak de enige reden om voor een diesel te kiezen.  Ja, in die tijd koos niemand een diesel omdat het zo lekker reed, stil was of veel koppel had. Je moest écht een ontzettende schraper óf pionier zijn om je oren en geduld dagelijks op de proef te stellen door met een dieseltje op pad te gaan….

050910 (34)Met de jaren werden de diesels natuurlijk beter, sneller, schoner. Vanaf het begin van de jaren 70 kwamen er kleinere motoren beschikbaar die o.a. in de Volkswagen Golf en de Peugeot 204 goed verkocht werden. Maar, nog steeds waren die dieseltjes traag en luidruchtig. Haalde als tiener rottigheid uit op straat dan kon je de smeris van verre horen aankomen: ze reden bij ons in de buurt met een Golf Diesel….

Ook kwamen er diesels met een turbo. Vanaf midden jaren ‘80 kwam het diesel rijden langzaam maar zeker in zwang en kozen meer en meer mensen voor een personenauto met een dieselmotor. Ieder zichzelf respecterend Europees merk kon aan het einde van de jaren ‘80 een middenklasser met een diesel in het vooronder leveren, en al die motoren hadden hun “eigen” karakter, hun eigen geluid en hun eigen liefhebbers.

Limousine (29)Het geluid van een Peugeot of Citroen 1,9 diesel herken ik zo nog steeds op afstand.  Traag waren diesels aan het begin van de jaren 90 al lang niet meer. Een simpele Audi 80 turbo diesel met 80 pk haalde moeiteloos de 170 km/h, de Citroën CX 25 TRD Turbo 2 liep zelfs een dikke 195 km/h met z’n 120 pk 2,5 liter Turbo Diesel en in 1993 kwam BMW al met 143 pk uit 2500 cc.  The race was on. Meer Pk’s, meer koppel en hogere topsnelheden. Over emissies hoorde je natuurlijk helemaal niemand, als het maar hard ging. Yeah Baby, pedal to the metal! Met een dikke diesel was je helemaal de Sheriff in de buurt.

Diesel was het helemaal dus. Fabrikanten pompten miljarden in de ontwikkeling van nieuwe, kleine, snellopende dieselmotoren. Om ze krachtiger, zuiniger en schoner te maken. De milieubeweging en allerlei onderzoeken wezen al lang uit dat die prachtige diep zwarte rookwolk uit je 300 TD Turbo met 150 peekaatjes niet zo gezond was en ergens halverwege de jaren ‘90 viel het milieumuntje ook op het dieselvlak. De Diesel moest aan banden, de uitstoot moest omlaag!

305 (4)De introductie van elektronische regeling op dieselmotoren deed al een boel goeds, maar toen vanaf de late jaren ‘90 de “commonrail” dieselinspuiting haar intrede deed was het hek van de dam. 110 pk uit een 2 liter diesel was niets. We gingen in hoog tempo richting de 200 pk. Uit 2000 cc. Weet je nog, in 1965 had een 200D maar liefst 50 pk onder de kap. En zo’n wagen woog gewoon 1300 kilo hé.. Die elektronische diesel regeling en inspuiting maakte veel mogelijk, ook op milieugebied. Europese normen voor uitstoot volgenden elkaar raap op.. Euro 1, 2, 3, 4, 5…

050910 (35)Uitlaatgas-recirculatiesystemen werden noodzaak, want anders was het zo geliefde dieseltorretje te vies. Weet je wat we doen? We verbanden het uitlaatgas gewoon nóg een keer. Wordt het véél schoner van… ja ja… Roetuitstoot was een probleem, want wie diesel gaat lopen affikken creëert rook.  Stampte ik mijn BMW 524 TD eens goed richting de 4500 toeren dan ging bij de auto’s achter mij het schuifdak dicht.. Roetflilters bleken de oplossing te bieden. Jammer alleen dat ze verstopt raken, dus moest er een “regeneratiesysteem”. Kortgezegd: een systeem om het roetfilter schoon te branden. Zoiets als het ontkolen van de uitlaat van je ouwe Puch. Toen zelfs  EGR, roetfilters, low-friction materialen en regeneratie niet meer hielp gingen we hulpstoffen injecteren om de dieseluitstoot te verminderen. Want dieseluitstoot is vies. En gevaarlijk. Dat is slecht. Net als roken.

En ineens was daar dé oplossing gevonden voor het probleem van de steeds strenger wordende emissietests: de Sjoemel-software, uitvinding van diesel-koning numero uno: Volkswagen AG. Een vernuftige truc om de diesel aan de norm te laten voldoen. De norm van Euro-6 en de norm die de staat Californië stelt aan diesels die daar, aan de andere kant van de wereld, verkocht worden. Sjoemel-software: een truc om de diesel te knijpen, zodat ie lekker schoon is tijdens de test waarmee bepaald wordt of dat roetbrakende, koppelrijke, oliegestookte monster wel verkocht mag worden.  170 pk uit een 2.0 diesel die ook nog aan de norm voldoet. Op papier. In het laboratorium. En omdat mensen niet graag voor de gek gehouden worden kwam het sjoemel-software-sprookje uit. Heel de VAG-groep moest door het stof. En dat was geen fijnstof maar dikke zwarte roet. Dieselrook.

Hilversum (1)1Waarmee we aankomen bij volgende probleem: de reputatie van de diesel. Het ding lijkt wel passé. Was je vroeger een pionier als je met je rammelende diesel 404 ’s lands Heere wege onveilig maakt, daarna hélemaal de eindbaas met je dikke 525TDS en vervolgens de milieubewuste veelrijder in je Lupo 3L, tegenwoordig is de dieselrijder mikpunt van spot ende hoon en mag hij zonder roetfilter zijn roetende horrel al niet meer bepaalde binnensteden in sturen. Van Pionier tot Paria. Zou uitvinder Rudolf Diesel dat wellicht hebben voorzien en daarom op 29 september 1913 van het stoomschip de SS Dresden, dat van Antwerpen naar Harwich, voer zijn verdwenen?

Yuri Colman

Foto’s Aart van der Hagen